بی متال یا رله حرارتی چیست؟
بی متال (Bimetallic Relay) یک نوع رله حرارتی است که در مدار فرمان موتورهای الکتریکی برای محافظت در برابر اضافه بار به کار میرود. این قطعه از دو فلز با ضرایب انبساط حرارتی مختلف ساخته شده که با گرم شدن، خم می شوند و باعث قطع مدار فرمان می شوند.
چرا بی متال اهمیت دارد؟
اهمیت بی متال (رله حرارتی) در سیستم های برق صنعتی از آن جایی ناشی می شود که این تجهیز، نقش حیاتی در حفاظت از موتورهای الکتریکی و تجهیزات صنعتی در برابر اضافه بار (Overload) ایفا می کند. در ادامه دلایل اهمیت بی متال را به صورت دقیق و تخصصی بررسی می کنیم:
۱. حفاظت از موتور در برابر اضافه بار
اصلی ترین وظیفه بی متال، قطع مدار در صورت عبور جریان بیش از حد مجاز است. اگر موتور الکتریکی برای مدت طولانی تحت جریان بالا کار کند، ممکن است سیم پیچ های آن داغ شده و آسیب ببینند. بی متال با قطع خودکار مدار فرمان، از این اتفاق جلوگیری می کند.
۲. افزایش طول عمر تجهیزات صنعتی
با جلوگیری از آسیب های ناشی از حرارت و جریان بالا، بی متال به طور مستقیم باعث افزایش طول عمر موتور، کنتاکتور و سایر تجهیزات تابلو برق می شود. این مسأله در محیط های صنعتی با بارهای ناپایدار بسیار حیاتی است.
۳. کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری
خرابی موتورها معمولاً هزینه های بالایی دارد. با نصب بی متال، احتمال آسیب به موتور کاهش می یابد و در نتیجه نیاز به تعمیر یا تعویض موتور کمتر می شود. این باعث کاهش هزینههای نگهداری و توقف خط تولید خواهد شد.
۴. عملکرد مستقل و اتوماتیک
بی متال بدون نیاز به تجهیزات کنترلی پیچیده یا اپراتور، به صورت کاملاً خودکار عمل می کند. به همین دلیل، حتی در سیستم های کنترلی ساده نیز می توان از آن استفاده کرد.
۵. نقش حیاتی در مدار فرمان
بی متال بخشی از مدار فرمان موتور است. زمانی که جریان بیش از حد باشد، تیغه های آن باز شده و از ادامه کار موتور جلوگیری می کند. این موضوع در سیستم هایی که کنترل دقیق و ایمنی بالا نیاز دارند، ضروری و غیرقابل چشم پوشی است.
۶. قابلیت تنظیم و تست دستی
بی متال ها دارای پیچ تنظیم جریان و دکمه ریست هستند. این ویژگی ها اجازه میدهند تا کاربر بتواند میزان حساسیت به اضافه بار را مطابق با مشخصات موتور تنظیم کرده و در صورت نیاز، عملکرد آن را تست کند. این انعطاف پذیری، امنیت و اطمینان بیشتری برای مهندسین فراهم می آورد.
اجزای اصلی بی متال
بی متال ها از اجزای زیر تشکیل شده اند:
تیغه های بیمتال
کنتاکت ها (باز و بسته)
پیچ تنظیم جریان
دکمه ریست
این طراحی ساده اما دقیق، امکان تشخیص دقیق اضافه بار را فراهم می کند.
طرز کار بی متال چگونه است؟
عملکرد بی متال بسیار هوشمندانه است. در حالت عادی جریان از آن عبور میکند و مشکلی پیش نمیآید. اما زمانی که جریان عبوری از مقدار تنظیم شده بیشتر شود، فلزات بی متال گرم میشوند و با خم شدن، کنتاکت فرمان را قطع میکنند و موتور خاموش میشود.
تست بی متال چگونه انجام می شود؟
برای اطمینان از عملکرد صحیح، باید بی متال را تست کرد. این کار معمولاً در مرحله راه اندازی یا سرویس دوره ای تابلو برق انجام می شود.
مراحل تست:
اتصال بی متال به مدار فرمان
تنظیم جریان روی مقدار مورد نظر
اعمال جریان بیش از حد بهصورت مصنوعی
بررسی قطع شدن مدار در زمان مشخص
بررسی عملکرد دکمه ریست
تست بی متال نشان می دهد آیا تاخیر در عملکرد و قطعی صحیح به درستی انجام می شود یا نه.
معرفی برندهای معتبر بی متال
بی متال ال اس (LS)
بی متال ال اس ساخت کره جنوبی، یکی از محبوب ترین برندهای بازار ایران است. ویژگی هایی مانند:
دقت بالا در عملکرد
تنوع جریان نامی
نصب آسان روی کنتاکتورهای ال اس
این محصول را برای پروژه های صنعتی ایده آل کرده است.
بی متال زیمنس (Siemens)
بی متال زیمنس آلمان، انتخاب اول مهندسین برق در صنایع بزرگ است. با استاندارد های اروپایی و کیفیت ساخت بالا، عملکردی دقیق و مطمئن را ارائه می دهد. این برند در پروژه های نفت و گاز و پتروشیمی کاربرد فراوان دارد.
بی متال اشنایدر (Schneider)
بی متال اشنایدر (تله مکانیک فرانسه) با قابلیت تنظیم دقیق و کارکرد روان، یک گزینه محبوب در تابلوهای برق صنعتی است. این بی متال به راحتی با کنتاکتورهای اشنایدر سری TeSys D هماهنگ می شود.
بی متال هیوندای (Hyundai)
بی متال هیوندای نیز از برندهای خوش نام در صنعت برق کره جنوبی است که در پروژه های ساختمانی و صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. قیمت مناسب در کنار کیفیت قابل قبول، آن را به گزینه ای مقرون به صرفه تبدیل کرده است.
نکات مهم در انتخاب و خرید بی متال مناسب
در زمان انتخاب و خرید بی متال، به موارد زیر توجه کنید:
رنج جریان بی متال (مطابق با جریان نامی موتور)
سازگاری با کنتاکتور مورد نظر
استاندارد ساخت (IEC/EN)
قابلیت نصب روی ریل یا پیچ
وجود دکمه تست و ریست دستی
با رعایت این نکات، می توان از عملکرد درست و مطمئن بی متال در مدار اطمینان حاصل کرد.
جمع بندی
بی متال یا رله حرارتی، یکی از مهم ترین تجهیزات حفاظتی در برق صنعتی است که نقش مهمی در جلوگیری از آسیب به موتورهای الکتریکی ایفا می کند. برندهای معتبری مانند بی متال ال اس، زیمنس، اشنایدر و هیوندای، هر کدام با ویژگی های خاص خود، نیازهای صنعتی مختلف را پوشش می دهند.
قیمت بی متال به برند، رنج جریان و کشور سازنده بستگی دارد. در فروشگاه بانک صنعت می توانید انواع بی متال ال اس، زیمنس، اشنایدر و هیوندای را با قیمت رقابتی و ضمانت اصالت کالا تهیه نمایید.
جهت استعلام قیمت و خرید بی متال با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
